Σε μια μικρή χώρα όπως η Κύπρος, οι ιστορίες που γεννιούνται από μικρά χωριά και φτάνουν μέχρι τα κορυφαία πανεπιστήμια του κόσμου, αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα και δεν πρέπει να παιρνούν απαρατήρητα. Η Ειρήνη Χριστοδούλου, από τον Κόρνο, πρόσφυγας από τον Μαραθόβουνο, είναι μια από εκείνες τις περιπτώσεις γυναικών, που δεν μιλούν απλώς για επιτυχία, αλλά για διαδρομή αφοσίωσης, πίστης και επιμονής.

«Είναι με ιδιαίτερη χαρά και συγκίνηση που συμμετέχω σε μια τέτοια συνέντευξη», λέει από την αρχή. «Το θεωρώ τρομερά σημαντικό να αναδεικνύονται προσπάθειες, ταλέντα και γνώση μέσα από τα ΜΜΕ στην Κύπρο μας. Η κοινωνία μας το χρειάζεται πραγματικά».

Τα τελευταία χρόνια, η Ειρήνη εργάζεται ως μεταδιδακτορική ερευνήτρια στο Children’s Hospital Los Angeles, το μεγαλύτερο παιδιατρικό νοσοκομείο της Καλιφόρνιας, το οποίο παρακολουθεί περίπου 600.000 ασθενείς τον χρόνο. Στα μόλις 30 της χρόνια, είχει ήδη διανύσει μια επιστημονική πορεία, που πολλοί χρειάζονται δεκαετίες για να προσεγγίσουν.

Από τον Κόρνο στο Λος Άντζελες…

«…λίγα λόγια για όσους δεν γνωρίζουν την Ειρήνη…»

Η ίδια συστήνεται απλά και ανθρώπινα: έφυγε από την Κύπρο στα 18 της για να σπουδάσει. Ξεκίνησε με Βιολογικές Επιστήμες στο Swansea University στο Ηνωμένο Βασίλειο και συνέχισε με μεταπτυχιακό στο University of Manchester, με στόχο την εξειδίκευση στην έρευνα για τον καρκίνο και τη μοριακή βιοϊατρική. Η ακαδημαϊκή της πορεία συνεχίστηκε με μια μεγάλη διάκριση: την εξασφάλιση θέσης στο εξαιρετικά ανταγωνιστικό πρόγραμμα Marie Skłodowska-Curie Actions, όπου, μαζί με άλλους 16 διδακτορικούς ερευνητές σε όλη την Ευρώπη, μελέτησαν τη γενετική του μελανώματος, ενός από τους πιο επιθετικούς τύπους καρκίνου του δέρματος. Το διδακτορικό της ολοκληρώθηκε στο University of Leiden στην Ολλανδία.

«Οι σπουδές μου ήταν το μεγαλύτερο κεφάλαιο της ζωής μου», αναφέρει. «Ολοκλήρωνα τη μία σπουδή μετά την άλλη, χωρίς διαλείμματα, αλλά πάντα προσπαθούσα να κρατώ ισορροπία». Πέρα από την επιστήμη, ο χορός υπήρξε σταθερό της καταφύγιο — υπήρξε πρόεδρος χορευτικού ομίλου, ενώ σήμερα βρίσκει ηρεμία στο hiking και στην εξερεύνηση της Καλιφόρνιας.

Όταν η επιστήμη γίνεται προσωπική υπόθεση...

Η απάντηση της Ειρήνης είναι βαθιά προσωπική.

«Από μικρή ονειρευόμουν να γίνω παιδίατρος και performer…Όμως η διάγνωση της μητέρας μου με καρκίνο του μαστού άλλαξε τα πάντα. «Το μόνο που ήθελα τότε ήταν να μπω σε ένα εργαστήριο και να της βρω τη θεραπεία».

Η Βιολογία δεν ήταν η πρώτη της επιλογή… προέκυψε, όπως εξηγεί, «λόγω ενός λάθους που έγινε στις αιτήσεις μαθημάτων». Ένα λάθος που όμως, αποδείχθηκε καθοριστικό. Η έρευνα για τον καρκίνο, όπως τονίζει, αφορά τη διάγνωση, την πρόληψη και τη θεραπεία — τρεις εξίσου κρίσιμους πυλώνες αντιμετώπισής του.

Σήμερα, το έργο της επικεντρώνεται στη μοριακή παθολογία και τη γενετική, αξιοποιώντας την εξατομικευμένη ιατρική.

«Ξέρουμε ότι ο καρκίνος είναι γονιδιακή ασθένεια. Αυτό μας επιτρέπει να βρίσκουμε την κατάλληλη θεραπεία για τον κάθε ασθενή, με βάση τις μεταλλάξεις στο DNA του», σημειώνει.

Δυσκολίες, απορρίψεις και διεθνής ανταγωνισμός…

Η Ειρήνη δεν ωραιοποιεί την πραγματικότητα. «Δεν ήταν εύκολος ο δρόμος», παραδέχεται. Δεν ήξερε από την αρχή τι ακριβώς ήθελε να κάνει, ούτε σε τι ήταν καλή. Αντιμετώπισε απορρίψεις, καθηγητές που δεν πίστεψαν σε εκείνη και έντονο παγκόσμιο ανταγωνισμό που είχε να αντιμετωπίσει ώς Κύπρια στο εξωτερικό.

«Πώς κατάφερες να φτάσεις μέχρι εδώ και ποιες δυσκολίες αντιμετώπισες;»

«Αυτό σε αναγκάζει να δουλέψεις πιο σκληρά», επισημάνει. «Σε διδακτορικό επίπεδο πρέπει να είσαι συνειδητοποιημένος ότι θα στερηθείς πολλά». Η ξενιτιά στα 18 υπήρξε ίσως η μεγαλύτερη πρόκληση, όμως η οικογένεια, ο χορός και η σκέψη ότι «βοηθώ να σωθούν ζωές» αποτέλεσαν τη δύναμή μου.

Κατά τη διάρκεια του διδακτορικού της, δημοσίευσε τέσσερα επιστημονικά άρθρα, εργάστηκε στο University of Cambridge και ωρίμασε τόσο επιστημονικά όσο και ανθρώπινα. Η θέση στο Λος Άντζελες προέκυψε, όπως λέει, από ένα e-mail και την πρόταση για παρουσίαση της έρευνάς της.

«Τις αποτυχίες τις θεωρώ πιο σημαντικές πάντα— χωρίς εκείνο το πρώτο λάθος, ίσως να μην ήμουν εδώ σήμερα».

Βραβεία, διεθνής αναγνώριση και Harvard…

«Γιατί είναι σημαντικό για εσένα το AMP International Travel Award;»

Το AMP International Travel Award 2023 αποτέλεσε μια από τις πιο σημαντικές διακρίσεις μου ανάμεσα σε ερευνητές από όλη την Κεντρική Αμερική και μου έδωσε τη δυνατότητα να παρουσιάσωτην έρευνά μου σε ένα από τα πιο γνωστά συνέδρια μοριακής παθολογίας στις ΗΠΑ. Ανοίγονται άπειρες πόρτες, από τέτοια συνέδρια. Μέσα από αυτή τη διεθνή παρουσία μου προέκυψε και η κλινική υποτροφία στο Πανεπιστήμιο Harvard, γεγονός που με γεμίζει με χαρά αλλά και με ευθύνη.

«Θα ήθελες να επιστρέψεις στην Κύπρο;»

Η Κύπρος είναι η Ιθάκη μου… Για τα επόμενα δύο χρόνια θα αξιοποιήσω την κλινική υποτροφία στο Harvard, με στόχο στο μέλλον να διευθύνω κάποιο κλινικό εργαστήριο μοριακής παθολογίας και γενετικής. Θέλω μια κοπέλα από ένα μικρό χωριό της Κύπρου να πιστέψει ότι μπορεί να φτάσει πιο ψηλά απ’ όσο νομίζει».

«Ποια συμβουλή θα έδινες στους νέους ερευνητές;»

Το μήνυμα προς τη νέα γενιά..

«Δεν σταματάμε ποτέ να κυνηγάμε τα όνειρα και τους στόχους μας. Ποτέ δεν τα βάζουμε κάτω για κανένα κακό σχόλιο και για καμία αποτυχία. Με ταπεινότητα, συγκέντρωση και σεβασμό στον εαυτό μας και τους υπόλοιπους, θα συνεχίζουμε».

Η Ειρήνη Χ. Χριστοδούλου είναι μια δική μας επιστήμονας που κάνει το μικρό μας νησί περήφανο, αποδεικνύοντας ότι η γνώση, όταν συνδυάζεται με επιμονή και αξίες, μπορεί να αλλάξει τις ζωές μας και να ανοίξει δρόμους για τις νέες γενιές, αλλά και τις επόμενες.